Senna: Het verhaal van de man die op Imola de safety car bestuurde

Een van de hoofdrolspelers in het – voorlopig alleen in het Italiaans verkrijgbare – boek is Massimilanio Angelelli, de Italiaanse coureur die op die fatale 30ste april 1994 op Imola de safety car bestuurde.

Max Angelelli is bekender in de Verenigde Staten dan in Europa, waar hij zijn opleiding tot professioneel coureur volgde. Hij werd in 1966 geboren in Bologna, won twee keer de 24 uur van Daytona en werd in maar liefst zeven andere edities tweede. In 1994 was hij coureur van het VW-team dat in het Duitse Formule 3 kampioenschap uitkwam; kortom, hij was de Bernd Mayländer van zijn tijd.

Max Angelelli

Foto door: Richard Dole

Max begon zijn carrière in 1987 in de Formule Alfa Boxer, net als vele andere getalenteerde jonge Italiaanse coureurs. Zijn vader was niet alleen werkzaam op het circuit Enzo e Dino Ferrari in Imola, maar was ook een van de eigenaren van AB Motorsport. Als er een auto beschikbaar was, sloot de jonge Angelelli zich tijdens de pauzes in het Duitse F3 voor de lol aan bij de groep coureurs die deelnam aan het Turismo-kampioenschap. Hij miste nooit een kans om te racen op Imola, zijn thuiscircuit dat hij kende als zijn broekzak.

Het was dan ook geen verrassing dat de jonge coureur uit Bologna werd gekozen om de safety car te besturen tijdens de GP van San Marino in 1994. De auto was een Opel Vectra turbo met permanente vierwielaandrijving, voorzien van een 2-liter viercilindermotor, goed voor 204 pk. De handgeschakelde versnellingsbak had 6 versnellingen en het gewicht bedroeg 1.350 kg. Kortom, een sedan die allesbehalve sportief was. "Toen ze me de auto lieten zien, bevroor mijn bloed", aldus Angelelli. "Hij was niet geschikt om voor F1-wagens uit te rijden. Dus ging ik naar Charlie Whiting, de technisch afgevaardigde van de FIA en legde hem mijn verbijstering uit: die auto was niet krachtig genoeg en had vooral geen adequaat remsysteem voor gebruik op het circuit."

Remmen oververhit

Angelelli besloot een korte test te doen: een paar rondjes met de Enzo en de Dino Ferrari, gewoon om te begrijpen hoe de Vectra zich in de praktijk gedroeg. "Ik had het niet mis: het was een echte ramp, op de twee stukken heuvelaf moest je een anker uitgooien om hem te stoppen. Al aan het einde van de tweede ronde raakten de remmen oververhit en werd het pedaal sponzig, waardoor de remweg langer werd. Ik maakte me zorgen en besloot om naar de Porsche Super Cup-paddock te gaan en te vragen of ze een 911 hadden met rolkooi en trim."

"Ik kreeg het voor elkaar en begon met het verplaatsen van de safety car-borden en de camera naar de cockpit van de Porsche. Toen alles klaar was, legden ze me op zaterdagochtend uit dat ik de 911 niet kon gebruiken. Blijkbaar waren er commerciële afspraken die ik niet kende. Voor mij was de Opel Vectra niet geschikt als safety car, dus ik had een geschiktere auto gezocht en dat was de Porsche. Zonder verdere uitleg te geven, vertelden ze me dat ik alles weer uit de 911 moest halen. Ik realiseerde me dat wat leuk had moeten zijn, in een nachtmerrie kon veranderen."

En zo ging het: om 14.00 uur op zondag 1 mei ging de Grand Prix van San Marino van start: kort na de start was er een crash tussen de Benetton van JJ Lehto, die stilstond op de grid, en de Lotus van Pedro Lamy. "Het gebeurde allemaal vrij snel en ik was er niet klaar voor", vervolgt Angelelli. "Ik had de bovenkant van mijn brandwerende pak nog niet aangetrokken en ik moest mijn helm die op de achterbank lag nog opzetten. Het ongeluk verraste me, maar het was mijn eigen schuld. Charlie Whiting zei dat ik moest starten: om de baan op te gaan moesten we door de pitstraat."

Pedro Lamy, Lotus 107C Mugen-Honda, crasht op de startgrid

Foto door: Motorsport Images

Charlie zat naast hem en gaf met kalme stem orders. "Ik kende hem vrij goed omdat hij de racedirecteur was in Macau, waar ik een aantal jaren in de F3 had geracet. Hij zat in de rechterstoel en droeg geen helm, want hij had een headset op voor het radiocontact met de racedirecteur om de instructies uit te voeren. We reden het circuit op en minderden vaart, in afwachting van de achteropkomende auto's, die ondertussen hun snelheid hadden verminderd."

"Met een blik in de achteruitkijkspiegel zag ik Senna's Williams aankomen. Hij ging aan de leiding dus ik voerde de snelheid op, me goed bewust van de limieten van de auto. Ik reed niet op 100 procent, vooral omdat ik geen idee had hoe lang ik op de baan zou moeten blijven voordat de race kon worden hervat. Ik wist dat de remmen het niet langer dan een paar ronden zouden houden, dus ik probeerde behoudend te remmen, terwijl ik bij het accelereren het gaspedaal zo hard indrukte dat ik een gat in de vloer had kunnen branden."

Safety car schiet van de baan

"Het meest kritieke punt was het uitkomen van de Acque Minerali: op het stukje omhoog naar de Variante Alta kon ik niet harder dan 130 km/u. Senna kwam langszij in de Williams, zoals hij later nog een paar keer deed, liet me zijn vuist zien en gaf aan dat ik sneller moest gaan. Ik haal herinneringen naar boven die ik uit mijn geheugen had willen wissen: Charlie en ik waren de laatsten die Ayrton in de ogen keken."

Ayrton Senna, Williams FW16 achter de safety car bestuurd door Massimiliano Angelelli

Foto door: Motorsport Images

De Braziliaan was woedend en hij had gelijk: zijn Williams ging te langzaam en de banden zouden druk en temperatuur verliezen. "Na drie ronden ging ik, ondanks al mijn aandacht, wijd en schoot ik over de kerbstone het gras op. Op dat moment werd ik ongerust en vroeg aan Charlie: 'De remmen zijn weg! Ik rijd nog één ronde en kom dan terug naar de pits, omdat ik niet meer verder kan: het is gevaarlijk. Hoe zou het eruit zien als de Safety Car van de baan zou gaan?' Whiting meldde het probleem aan de wedstrijdleiding, maar die wilde niet luisteren: we moesten op de baan blijven. Aan het einde van ronde vier kregen we eindelijk het bevel om terug te keren naar de pitstraat omdat de race weer kon beginnen. Ik parkeerde de Opel in de pitstraat en zette de motor uit."

FIA-racedirecteur Charlie Whiting (l) met FIA-dokter Sid Watkins

Foto door: Andre Vor / Sutton Images

"Jarenlang had ik spijt van het ongeluk. Ik dacht dat de banden van de Williams te veel druk hadden verloren en dat de auto daardoor van de baan was gegaan. Het incident gebeurde echter aan het begin van de derde ronde na de herstart, de zevende ronde van de race, en het was me niet duidelijk: tegen die tijd hadden de banden weer de juiste druk en temperatuur moeten hebben om voor goede grip te zorgen. Om me gerust te stellen belde ik na de race met Gianni Morbidelli, die met Footwork mee had gedaan en die me zei dat ik me geen zorgen moest maken. De woorden van Morbidelli hebben me gedeeltelijk gerustgesteld."

"Hij was gewoon de grootste"

In werkelijkheid bleef het ongeluk Angelelli achtervolgen. "Ik herinner me misschien niet meer alle details van die vervloekte dag, maar ik herinner me nog wel de diepe emoties en de littekens die het bij me achterliet. Toen ik zag hoe de sterkste coureur uit de geschiedenis naast ons kwam rijden en een vuist maakte om ons te vertellen dat we sneller moesten rijden, voelde ik me heel klein. Het leek alsof hij vanuit de cockpit van zijn Williams tegen me praatte, zo duidelijk was de boodschap die hij me stuurde. Ik verliet het circuit met een bijna schuldig gevoel. Het was verschrikkelijk. Morbidelli's woorden waren troostend, maar ze stelden mijn geweten niet gerust. Na drie decennia zijn de diepe wonden in mijn ziel langzaam geheeld, maar nu komt het onderwerp weer naar boven, wat de grootsheid bewijst van een kampioen die nooit in de vergetelheid zal raken. Hij was gewoon de grootste..."