Special: De aanpak die Ayrton Senna zo bijzonder maakte

Op de overlijdensdag van Ayrton Senna in Imola kijken we terug op wat de Braziliaan zo speciaal maakte. En dat doen we met de man die hem het beste kende.

Special: De aanpak die Ayrton Senna zo bijzonder maakte

In een tijdperk waarin Formule 1 in het algemeen steeds professioneler werd, wordt Ayrton Senna vaak beschouwd als een van de rijders die de fysieke en mentale aanpak van coureurs naar een hoger niveau tilde. Daar speelde de bitse rivaliteit van Senna met McLaren-teamgenoot Alain Prost een grote rol in. Senna kwam tegenover een rijder te staan die zijn evenknie was en probeerde daarom op alle vlakken een voordeel te zoeken. Een van die vlakken was een hechte samenwerking met de jonge, nieuwe fysiotherapeut van McLaren: Josef Leberer. 

De Oostenrijker verving als jonge fysiotherapeut zijn landgenoot en mentor, de vermaarde professor Willi Dungl. Leberer kwam op 29-jarige leeftijd meteen terecht in het McLaren Honda-team van Ron Dennis, Ayrton Senna en Alain Prost, dat destijds op één na alle races won met de MP4/4.

Ayrton Senna krijgt een handmassage van Josef Leberer voor de start van de Mexicaanse Grand Prix 1988

Ayrton Senna krijgt een handmassage van Josef Leberer voor de start van de Mexicaanse Grand Prix 1988

Foto: Sutton Images

Voor een nieuwkomer als Leberer was het perfectionistische McLaren van Dennis, Senna en Prost best een intimiderende omgeving. “Ik twijfelde aan mezelf en vroeg me af of ik dat wel in mijn eentje zou kunnen, maar professor Dungl zei dat ik in mezelf moest geloven", vertelde Leberer in 2018 tijdens een gesprek met Motorsport.com. "Je kan je op zoiets niet voorbereiden. Ik was 29 en had al redelijk wat ervaring, maar het was toch een enorme stap omdat ik niet echt wist wat ze precies van me zouden verwachten. Ik heb gewoon mijn intuïtie gevolgd en probeerde toe te passen wat ik had geleerd.”

Leberer kreeg de taak om het vertrouwen te winnen van twee van de meest competitieve karakters in de sport. Een incident tijdens zijn eerste race, de Braziliaanse Grand Prix 1988 in Rio de Janeiro, gaf hem meteen een kans om het verschil te maken. "Op de vrijdag van de eerste race had Prost een ongeval en hij kreeg daarna barstende hoofdpijn. Ik was bang dat het mijn eerste en laatste race zou zijn, maar ik deed mijn best", getuigde Leberer. "Er stond veel druk op mijn schouders omdat ik er alleen voor stond, maar ik slaagde erin om Alain te helpen. Dat was fantastisch voor mij."

"De wagens waren toen fysiek moeilijk om te besturen, dus ze hadden iemand als ik nodig. Ze vroegen me vaak om therapie of een massage. Het is dan prettig om iemand te hebben die je verzorgt. Ayrton en Prost waren heel sterke karakters. Ik probeerde hen allebei tijd te geven."

Josef Leberer kijkt toe hij Ayrton Senna zich klaarmaakt om het circuit op te gaan

Josef Leberer kijkt toe hij Ayrton Senna zich klaarmaakt om het circuit op te gaan

Foto: Sutton Images

Leberer maakte dus een goede start met Prost, maar uiteindelijk bouwde hij een hechtere band op met Senna. En dat was niet helemaal per toeval. "Die eerste zondagavond in Rio belde hij me plots op", herinnerde Leberer zich. "Ik dacht dat hij een massage nodig had, maar hij vroeg me uit eten. Dat vond ik gewoon top. Iederéén wou met Ayrton Senna gaan eten, tot de burgemeester en de president toe. Achteraf hoorde ik dat hij me had gevraagd omdat hij zag hoe ik Prost had geholpen met zijn hoofdpijn. Hij dacht ‘die kerel is geen idioot, ik kan hem maar beter aan mijn kant hebben’. Daar was ik misschien wat naïef in, maar hij was gewoon een geweldig persoon. Zelfs Ron Dennis en ontwerper Gordon Murray kwamen me achteraf bedanken. Ik kon me geen betere start wensen."

"Dat was jouw salade niet"

In 1988 stond het mentale en fysieke begeleiden van Formule 1-rijders nog lang niet op het niveau van vandaag, maar Senna en Leberer brachten daar verandering in. "Ik denk niet dat er ooit iemand is geweest zoals Senna. Het was ongelooflijk hoe elk detail belangrijk was voor hem. Het was een plezier om voor hem te werken omdat hij waardeerde wat je deed. Op medisch vlak nam hij alles op als een spons. Ook voeding was voor hem heel belangrijk, tot bepaalde ingrediënten toe. Ik deed alles, ook het koken. Dat was in die tijd in sommige landen moeilijk, catering zoals we dat vandaag kennen bestond toen nog niet. Soms moest ik ergens met twee borden maar aan de slag gaan. Een keer zou ik een salade maken, maar werd ik weggeroepen voor een noodgeval en moest ik iemand anders vragen om zijn saladedressing te maken. Hij had dat meteen door: 'Dat was jouw salade niet, er scheelde iets mee.'"

Sebastian Vettel met Josef Leberer in 2008

Sebastian Vettel met Josef Leberer in 2008

Foto: Red Bull

Na het tragische overlijden van Senna in 1994 bleef Leberer actief in de sport. In 1997 kwam hij bij Sauber terecht, nu Alfa Romeo. Bij het Zwitserse team werkte hij met heel wat latere toppers als Kimi Raikkonen, Felipe Massa en Charles Leclerc. Senna werd door verschillende generaties coureurs op een voetstuk geplaatst. Leberer wordt door zijn protegés dan ook vaak gevraagd om verhalen te vertellen over de Braziliaanse held. "Natuurlijk. Ze vragen vaak wat Ayrton allemaal deed. Dat zijn vaak kleine dingen die hen kunnen helpen in hun trainingsschema."

Dezer dagen zijn alle Formule 1-rijders topatleten. De fysieke voorbereiding maakt dus niet meer zo'n groot verschil. De mentale kant van de zaak doet dat wel. Wat er in het hoofd van een rijder omgaat is tot op zekere hoogte nog steeds onbekend terrein: hoogst persoonlijk en moeilijker om te meten. Vandaag past Leberer nog steeds lessen toe die hij met Senna heeft geleerd. “Je kan niet altijd aan hartslag 180 werken. Voor het hart en het lichaam is het belangrijk om tot rust te komen", legde Leberer uit.

"Tijdens een F1-weekend begint de spanning te stijgen op zaterdagavond. Wat er in het hoofd van Ayrton omging, dat kon ik voelen op zijn lichaam: de spanning, de vibraties. Ik vroeg hem dan om mij zijn volle aandacht te geven. Concentreer je op de therapie. Het is belangrijk om te herstellen en de knop om te draaien. Je lichaam en geest kunnen enkel groeien in je slaap. Wat je die dag hebt gedaan wordt dan verwerkt. Als je ’s avonds nog steeds bezig bent met Prost, Mansell of Piquet, dan verstoort dat het proces. Senna pikte dat snel op. Dat is een van de belangrijkste dingen die je kan leren."

Leberer kijkt trots terug op zijn McLaren-jaren met Senna en Prost. "Je bent maar zo goed als de persoon waarmee je werkt. Ik ben niets als de rijder niet accepteert wat ik wil doen. Daarom was het voor mij zo geweldig om meteen bij McLaren terecht te komen in 1988 en voor twee wereldtoppers te kunnen werken. Het was fantastisch. Ik zou durven zeggen dat iedereen dat had kunnen doen met Senna en Prost."

Video: De beste openingsronde in de Formule 1 ooit? 

gedeeld
reacties
Ferrari: Omstreden sponsordeal met tabaksgigant “heel belangrijk”
Vorig artikel

Ferrari: Omstreden sponsordeal met tabaksgigant “heel belangrijk”

Volgend artikel

McLaren maakt zich zorgen en wil duidelijkheid over F1 B-teams

McLaren maakt zich zorgen en wil duidelijkheid over F1 B-teams

F1-update: Spektakel en zware crash op Silverstone, Verstappen beperkt schade

Hij moest er lang op wachten, maar in de Britse Grand Prix van 2022 bleek het bingo voor Carlos Sainz: de Ferrari-coureur heeft zijn eerste F1-zege te pakken en wel na een knotsgekke race. Toeschouwers op Silverstone kwamen ogen en oren tekort, maar konden vooral opgelucht ademhalen doordat Zhou Guanyu ongedeerd bleek na een megacrash. Dit angstaanjagende moment, de tactiek van Ferrari en de schade aan de Red Bull van Max Verstappen: Bjorn Smit en Ronald Vording bespreken het allemaal in een nieuwe F1-update.

VIDEO: Samenvatting van de knotsgekke F1-race op Silverstone

Carlos Sainz heeft er 151 pogingen voor nodig gehad, maar met winst op Silverstone heeft hij de eerste Formule 1-zege op zijn naam staan. De Grand Prix van Groot-Brittannië begon met een zware crash voor onder meer Zhou Guanyu, die na zijn schuiver op de kop gelukkig ongedeerd bleef. Nadien liep Max Verstappen onder meer schade op aan zijn Red Bull, leek Lewis Hamilton zelfs voor winst te kunnen gaan en kwam Sainz - ook na bijzondere tactische keuzes van Ferrari - toch bovendrijven. De voornaamste momenten van een zeer enerverende race zijn hieronder nog eens terug te kijken in een samenvatting van Viaplay.

Albon verlaat ziekenhuis: “Laat de volgende race maar komen”

Alexander Albon is ontslagen uit het ziekenhuis van Coventry. Zo heeft het team van Williams laten weten. De Thai is helemaal in orde en kijkt alweer uit naar de volgende race.

Zhou na zeer zware crash op Silverstone: "De halo heeft mij gered"

Zhou Guanyu is volledig in orde bevonden na een extreem zware crash in de Formule 1 Grand Prix van Groot-Brittannië. De Chinees vloog in zijn Alfa Romeo over de kop na een angstaanjagende startcrash en eindigde na een vlucht over de bandenstapels in de hekken. Zhou dankt na afloop vooral de halo, die volgens hem veel erger heeft voorkomen op het circuit van Silverstone.

Verstappen zevende na schade: “Hele linkerkant van de vloer was weg”

Max Verstappen moest op Silverstone genoegen nemen met de zevende plaats, nadat zijn Red Bull RB18 tijdens de race schade had opgelopen. De Nederlander had net de leiding overgenomen van Carlos Sainz, toen hij een stuk carbon onder zijn auto kreeg waardoor zijn vloer beschadigd raakte.

Russell: "Formule 1 moet goed naar opstelling baanafzetting kijken"

George Russell vindt dat de Formule 1 goed moet kijken of er het een en ander verbeterd kan worden aan de veiligheid van de baanafzetting. De Britse Mercedes-coureur was betrokken bij het incident waardoor de Alfa Romeo van Zhou Guanyu over de bandenstapels in de hekken vloog.

Horner: P7 Verstappen was nog nooit zo waardevol, geluk gehad met Leclerc

Christian Horner concludeert dat de schade in de Grand Prix van Groot-Brittannië nog aardig beperkt is gebleven voor Max Verstappen. De Red Bull-teambaas stelt dat een zevende plaats 'nog nooit zo waardevol is geweest' en voegt toe dat Ferrari het met Charles Leclerc tactisch heeft laten liggen. Dat laatste ziet hij ook als goed nieuws voor Verstappen en zijn eigen team.

Nederlandse F1-coureurs op een rij: Verstappen, Van der Garde, Albers en meer

Ondanks de grote successen in de kartsport, formuleklassen en sportscars is het Nederlandse succes in de Formule 1 schaars. In meer dan zestig jaar F1 haalden slechts vijftien Hollanders de top, een enkeling scoorde ook daadwerkelijk punten. Motorsport.com zet de vijftien Nederlandse Formule 1-coureurs op een rijtje.