Special feature

Rondje F1-circuit Zandvoort: Hoe de bochten aan hun naam komen

De eerste race na de zomerstop is die van Zandvoort. De Grand Prix van Nederland staat internationaal hoog aangeschreven vanwege de gigantische show die elk jaar opgevoerd wordt rondom de races en de beleving is groots te noemen. Het circuit zelf kent veertien bochten, met namen als de Tarzan-bocht en de Arie Luyendyk-bocht. Maar hoe komen deze bochten aan hun naam? Motorsport.com zoekt het uit.

Max Verstappen, Red Bull Racing RB18, Charles Leclerc, Ferrari F1-75

De organisatie van de Grand Prix van Nederland staat klaar om het Formule 1-circus in de duinen van Zandvoort te ontvangen. De fans, maar ook de coureurs staan weer te trappelen om weer naar races af te reizen, na vier weken vakantie wordt de tweede seizoenshelft afgetrapt op het iconische circuit. Een baan met korte rechte stukken, twee kombochten en uitdagende chicanes. De bochten van het circuit hebben iconische namen als de Tarzanbocht en de Hunserug, maar hoe komen deze aan hun naam?

Tarzanbocht: Tuintjes, stoomwals of toch de film?

Na start/finish komen de coureurs aan bij de eerste en misschien wel de beroemdste bocht van het circuit: de Tarzanbocht. De bocht loopt in een hairpin, waardoor de coureurs voor korte tijd parallel aan het rechte stuk terug rijden. Op deze plek zijn veel spectaculaire inhaalacties geweest en hebben grote crashes plaatsgevonden. 

Over de oorsprong van de naam wordt nog gediscussieerd, er zijn namelijk meerdere verklaringen. De eerste - en misschien wel de leukste verklaring - is dat op die plek vroeger een volkstuintjescomplex bestond. Toen het circuit die plek wilde gebruiken om de bocht aan te leggen, was de eigenaar daar fel op tegen. Deze meneer werd in de volksmond Tarzan genoemd, mede door zijn forse postuur. Nadat de burgemeester aan de eigenaar beloofde om de bocht naar hem te vernoemen, ging hij akkoord. Jan Lammers vindt dit ook de leukste verklaring, vertelt hij aan de NOS: "In die tijd hadden veel mensen dezelfde naam in Zandvoort, vandaar alle bijnamen. Dat is het leukste verhaal, maar ik kan niet met zekerheid zeggen dat het klopt."

Een andere, maar toch wel wat minder spectaculaire verklaring, is dat tijdens het aanleggen van de bocht een wals gebruikt werd die de naam Tarzan droeg. Ook is het zeker niet uit te sluiten dat deze bocht vernoemd is naar de film Tarzan of the Apes. Deze film was ten tijde van het aanleggen (1948) van de bocht erg populair. 

Uitgaan Tarzanbocht

Uitgaan Tarzanbocht

Foto: Mark Sutton / Motorsport Images

Gerlachbocht: Vernoemd naar het eerste dodelijke slachtoffer

Na de Tarzan komt de Gerlachbocht. Waar er over de eerste bocht nog discussies bestaan over de oorsprong van de naam, is dat voor deze bocht niet het geval. De naam komt van Wim Gerlach, afkomstig uit het Friese Appelscha. Gerlach was huisarts en hobbymatig coureur en reed in 1957 in een Porsche Carrera Speedster zijn rondjes door de duinen toen het noodlot toesloeg. De Fries raakte met twee wielen in het zand en knalde in een aantal strobalen. Door de impact vloog de Porsche meerdere keren over de kop, volgens sommige ooggetuigen op een bepaald moment zelfs vijf meter boven de grond. Terwijl de auto door de lucht tolde werd Gerlach uit de wagen gekatapulteerd, destijds waren er nog geen gordels dus er was een grote kans dat bij een crash je uit de wagen werd gelanceerd. Bij de landing kwam Gerlach in een aardappelveld terecht en werd met ernstige hoofdwonden naar het ziekenhuis gebracht. De inspanningen van de artsen aldaar mochten niet meer baten, Gerlach overleed aan zijn verwondingen. Daarmee werd Wim Gerlach de eerste coureur die omkwam op het circuit van Zandvoort. Ter nagedachtenis aan deze droevige gebeurtenis werd de tweede bocht naar hem vernoemd.

Hugenholtzbocht: Directeur, maar in hart en nieren een ontwerper

Waar de eerste twee bochten rechtsaf gaan, is de derde bocht de eerste die naar links stuurt. Het is tegenwoordig misschien wel de eyecatcher van het circuit, de coureurs komen in een kombocht terecht waar meerdere lijnen te rijden zijn. Sinds 1948 is deze bocht onderdeel van het circuit, maar de naam kwam pas later. Hans Hugenholtz was de eerste circuitdirecteur en bekleedde die positie van 1949 tot en met 1974. Al in zijn jonge jaren was duidelijk dat de Drent over één ding echt gepassioneerd was: auto's. Zo richtte hij in 1936 - op 22-jarige leeftijd - de Nederlandse Auto Race Club op.

Toch lag de passie van Hugenholtz eigenlijk bij het ontwerpen, en specifieker het ontwerpen van alles wat met auto's te maken heeft. Zo is bijvoorbeeld het circuit van Suzuka uit de koker van de Drent gekomen, maar ook het stadiongedeelte van de Hockenheimring is door Hugenholtz ontworpen. Daarnaast kwamen ook auto's als de Dutch Barkey en de Delfino van zijn hand, maar deze projecten kwamen niet verder dan een aantal prototypes.

In 1995 raakte de Drent samen met zijn vrouw betrokken in een auto-ongeluk, nota bene om de hoek van het circuit. Zijn vrouw stierf ter plekke, Hugenholtz werd nog met spoed naar het ziekenhuis vervoerd. Drie maanden later stierf de toen 80-jarige voormalig circuitdirecteur alsnog aan de verwondingen.

Bottas in 2021 door de Hugenholtzbocht heen

Bottas in 2021 door de Hugenholtzbocht heen

Foto: Mark Sutton / Motorsport Images

Hunserug: Over de duin dankzij Hunse

Een kleiner bochtje volgt na de Hugenholtz-kombocht, de Hunserug. Deze bocht loopt links over een duin heen en is eigenlijk een koppelstuk tussen de Hugenholtz- en de Slotenmakersbocht. Ook deze bocht is vernoemd, ditmaal naar Cas Hunse. 

Over Cas Hunse is weinig bekend, behalve dat hij nauw betrokken was bij het oprichten van het circuit en dat hij de directeur bij de KNMV was tijdens de aanleg van het circuit. Zijn inzichten in de bouw van het circuit zijn ook zeker van onschatbare waarde, zo was het op zijn initiatief dat er over de duin heen een curve gelegd wordt, waarna de bocht naar hem vernoemd werd. Deze bocht is tevens het hoogste punt van het circuit.

Slotemakerbocht: Onlosmakend verbonden aan Zandvoort

Het circuit van Zandvoort en Rob Slotemaker zijn net zo aan elkaar verbonden als Johan Cruijff en Ajax. De in Nederlands-Indië geboren Slotemaker was de oprichter van de bekende antislipschool, iets waarvoor hij passie ontwikkelde tijdens zijn loopbaan als straaljagerpiloot. 

Met de slipschool kwam Slotemaker in aanraking met verschillende talenten. Eén van de belangrijkste talenten uit zijn loopbaan was Jan Lammers. Lammers, die op steenworp afstand van het circuit opgroeide, was werkzaam bij de antislipschool in Zandvoort en kroop zo af en toe achter het stuur van een auto. Slotemaker nam zijn werknemer onder zijn hoede en bleef tot diep in de F1-carrière van Lammers betrokken. Slotemaker beleende zelfs een periode zijn huis en met dat geld kon Lammers in 1979 zijn debuut in de Formule 1 maken.

Slotemaker kwam dat jaar om het leven op zijn geliefde circuit. In een Chevrolet Camaro racete de toen 50-jarige rijder over het circuit heen toen hij de macht over het stuur verloor. In de bocht die nu naar hem vernoemd is, kwam de Camaro tot stilstand. Volgens ooggetuigen was Slotemaker op slag dood, medische hulp kon ook niet meer baten. Ter nagedachtenis aan de slipschoolhouder werd de bocht naar hem vernoemd, ook stond er tot 2012 bij de oude ingang een beeld van Slotemaker. Deze is nadat de nieuwe ingang in gebruik werd genomen verwijderd.

Scheivlak: De invloed van de heren van Holland

Het Scheivlak volgt op de Slotemakerbocht en heeft een wat minder spannende en treurige afkomst. De bocht is aangelegd op de gemeentelijke grens van Zandvoort en waar vroeger jonkheer Quarles van Ufford zijn land had. Het was dus letterlijk het scheidingsvlak. 

In de volksmond heeft het Scheivlak ook een andere betekenis gekregen. Het is namelijk een bocht waar de mannen van de jongens gescheiden worden en waar met durf veel tijd goedgemaakt kan worden. Ook daar is dus sprake van een scheiding.

Mastersbocht

Na het spektakel in het Scheivlak gaat het circuit richting de Mastersbocht. Deze bocht is na de verbouwing van 1999 in gebruik genomen, al lag dit stuk asfalt in 1989 al op het circuitpark. Destijds werd de bocht nog vernoemd naar de tabaksfabrikant Marlboro, maar sinds het verbod op tabaksreclame werd de naam naar veranderd naar de Mastersbocht. Niet geheel toevallig, want de toenmalige F3 Masters-race werd jarenlang gesponsord door Marlboro.

Bocht negen

Over bocht negen kunnen we kort zijn, deze curve heeft nog geen naam gekregen. Een goede kans voor de circuitdirectie om wanneer Max Verstappen zijn helm aan de wilgen hangt deze naar hem te vernoemen. Eerder werd deze bocht nog de Renaultbocht genoemd, maar na het stoppen van sponsoring door de Franse autofabrikant is dat niet meer het geval.

CM.com bocht

Na de naamloze bocht vloeit het circuit over naar de CM.com bocht. Het bedrijf CM is de naamgever van het circuitpark. Deze bocht is sinds 1999 onderdeel van het circuit en is van doorslaggevend belang voor het inhalen richting onder andere de Hans Ernst-chicane die later volgt. 

Hans Ernst-chicane

Naast de kombochten is ook de Hans Ernst-chicane een serieuze uitdaging voor de coureurs. Hier wordt menig inhaalactie ingezet en een foutje wordt door de grindbak genadeloos afgestraft. 

De bocht is vernoemd naar voormalig circuitdirecteur Hans Ernst. Het was voor Ernst niet per se een logische stap om circuitdirecteur te worden, in zijn jongere jaren was Ernst op weg om priester te worden. Toch ontdekte hij dat - naast dat het celibaat niets voor hem was - dat racen beter bij hem paste. In de jaren 70 reed hij in meerdere raceklasses, om in 1989 de vrijgekomen positie van circuitdirecteur over te nemen. 

Dat deed Ernst met verve. Het circuit verkeerde al jaren in financiële nood en aan zijn hand verbeterde dit aanzienlijk. Ook kwam Zandvoort weer internationaal op de kalender, zo organiseerde de baan de Formule 3-Masters en ook het DTM werd onder zijn bewind naar de duinen gehaald. Tot 2012 bleef Ernst betrokken bij het circuit, waarna hij zijn meerderheidsbelang van de hand deed. In 2019 overleed de directeur, Hans Ernst werd 72 jaar oud.

Nederlandse fans bij de Hans Ernst-chicane

Nederlandse fans bij de Hans Ernst-chicane

Foto: Xenia

Bocht dertien

Bocht dertien is evenals bocht negen naamloos. Deze bocht is de opmaat richting de spectaculaire Arie Luyendyk-bocht en met goed positioneren kan er op het rechte stuk een serieuze inhaalpoging gedaan worden. Deze bocht is sinds 1989 onderdeel van het circuit en droeg eerder de naam Kumho-bocht.

Arie Luyendyk-bocht

Na dertien bochten komen de coureurs aan op het klapstuk van het circuit: de Arie Luyendyk-bocht. De kombocht is de ultieme katapult en met goed oplijnen kan er gedacht worden aan een inhaalactie. 

De bocht is vernoemd naar, hoe kan het ook anders, Arie Luyendyk. De in Zuid-Holland geboren coureur maakte furore in de Verenigde Staten door tweemaal de Indy 500 te winnen en heeft nog altijd het snelheidsrecord op zijn naam staan. Tegenwoordig is de Nederlandse coureur de coach van Rinus VeeKay in de IndyCar-serie en is hij nog altijd een graag geziene gast in de paddock van deze klasse.

Daarmee is het rondje Zandvoort klaar. Veertien bochten, allemaal met een geheel eigen karakter. 

Sluit je aan bij de Motorsport community

Praat mee
Vorig artikel Sargeant onder druk? "Moet vrezen voor zitje"
Volgend artikel Vasseur laat zich uit over Massa-kwestie: Het zou gek zijn als de uitslag verandert

Beste reacties

Meld je gratis aan

  • Snel toegang tot je favoriete artikelen

  • Stel alerts in voor breaking news en je favoriete coureurs

  • Laat je horen met de reactiemodule

Motorsport prime

Ontdek premium content
Abonneer

Editie

Nederland Nederland