Opinie: F1 balanceert op broos evenwicht tussen sport en spektakel

Levensgrote F1-auto’s van LEGO, wereldsterren als Bad Bunny en Taylor Swift op de grid en influencers die vaker in de paddock opduiken dan traditionele journalisten: de Formule 1 is nauwelijks nog te vergelijken met de sport van tien jaar geleden en uitgegroeid tot een mondiaal entertainmentproduct. De grote vraag is echter: hoe duurzaam is dat succes?

Dat de sport een transformatie heeft doorgemaakt, staat vast. Waar de Formule 1 vroeger draaide om pure competitie en technische innovatie en een verdwaalde popster (Beatles-gitarist George Harrison was vaste gast) wat meewarig werd aangekeken, is het tegenwoordig minstens zozeer een mediaproduct.

Sinds de overname door Liberty Media in 2017 ligt de focus nadrukkelijk op groei — en dan vooral buiten de traditionele fanbase. Niet de doorgewinterde liefhebber, maar de nieuwe kijker werd het doelwit. En met succes: negen jaar later is de sport populairder dan ooit.

Demografische verschuiving

Een cruciale katalysator in die groei was de samenwerking met Box to Box Films, dat het idee lanceerde om een 'fly-on-the-wall' documentaireserie over de sport te maken. Wat aanvankelijk werd weggehoond door teams als Mercedes en Ferrari, groeide uit tot een van de belangrijkste marketinginstrumenten van de moderne Formule 1: Drive to Survive.

Andrea Kimi Antonelli, in Drive to Survive seizoen 8

Foto door: Netflix

Sinds de eerste release in 2019 heeft de serie miljoenen nieuwe fans bereikt. Opvallend zijn daarbij de demografische verschuivingen: ongeveer 43 procent van de kijkers is jonger dan 35 jaar, 35 tot 40 procent is vrouw en liefst 75 procent rekent zichzelf tot 'nieuwe' fans van de sport. Cijfers die onderstrepen hoe succesvol de strategie is geweest.

Taylor Swift en Fernando Alonso?

Die populariteit heeft de deur geopend naar een bredere culturele impact. Waar vroeger alleen iconen als Ayrton Senna en Michael Schumacher de overstap maakten naar de mainstream, zijn tegenwoordig vrijwel alle coureurs onderdeel van de popcultuur.

Niet alleen vanwege hun prestaties op de baan, maar vooral ook door hun leven, interesses en sponsordeals daarbuiten. Een coureur als Valtteri Bottas ging zelfs in zijn jaar als reserverijder bij Mercedes enkele keren 'viral' op social media, bezoekt Coachella en prijst zijn eigen gin aan. En de twee jaar geleden gestopte Daniel Ricciardo heeft alleen al op Instagram nog steeds ruim tien miljoen volgers, aanleiding voor Ford Racing om hem tot merkambassadeur te bombarderen. 

Daniel Ricciardo is wereldwijd ambassadeur van Ford Racing.

En wat te zeggen van de vermeende romance tussen Fernando Alonso en Taylor Swift. De twee wisselden  over en weer memes uitnaar aanleiding van een songtekst van Swift over een Aston Martin. De geruchten leverden wekenlang voer op voor de roddelbladen en leverden niet alleen Aston Martin, maar ook de 'merken' Alonso en Swift veel publiciteit op.

Kritiek neemt toe

Toch groeit ook de kritiek. Volgens puristen is de Formule 1 bezig haar ziel te verliezen in een golf van amerikanisering. De enorme hype kwam misschien wel het beste tot uiting in de Hollywood-blockbuster F1: The Movie. Een film die op z'n zachtst gezegd weinig van doen heeft met de echte Formule 1, maar een wereldwijd succes werd en tot dusverre al ruim 600 miljoen dollar opbracht.

Brad Pitt speelt in F1: The Movie een coureur van het fictieve Apex APXGP F1 team.

Foto door: Getty Images

 F1-CEO Stefano Domenicali erkent de zorgen, maar ziet ook de voordelen. "In het begin wilden sommige teams niet meedoen aan dit soort projecten", zei de Italiaan in een exclusief gesprek met Motorsport.com. "Maar je moet niet egoïstisch zijn. Als iets een positief effect heeft voor iedereen, moet je daarin meegaan. De film heeft bijvoorbeeld enorm geholpen om de bekendheid van onze sport te vergroten op plekken waar mensen ons nog niet kenden."

Daarin heeft Domenicali natuurlijk een punt. Maar bekendheid en populariteit alleen is geen garantie voor duurzaamheid. De geschiedenis biedt genoeg voorbeelden van sporthypes die net zo snel verdwenen als ze kwamen.

Neem de opkomst van voetbal in de Verenigde Staten in de jaren zeventig, toen sterren als Johan Cruijff, Franz Beckenbauer en Pelé de competitie allure gaven. Toen zij vertrokken, stortte de interesse meteen in. Pas recent, met namen als David Beckham, Zlatan Ibrahimovic en Lionel Messi, beleeft het Amerikaanse voetbal een heropleving. Maar hoe houdbaar is die opleving wanneer de 38-jarige Argentijn zijn schoenen aan de wilgen hangt en de media het moeten doen met minder aansprekende spelers?

Kruispunt

De parallel met de Formule 1 is duidelijk. Uiteindelijk draait het niet om randzaken als social media-content van de coureurs of optredens van dj's tijdens raceweekends, maar om de kern van de sport: competitie, spanning en heldenverhalen.

Als die fundamenten onder druk komen te staan — door reglementen die het racen minder aantrekkelijk maken of door het mogelijke vertrek van iconen als Max Verstappen, Lewis Hamilton of Fernando Alonso — dan kan de opgebouwde populariteit net zo snel verdampen als ze is ontstaan.

Martin Garrix treedt op tijdens de podiumceremonie in Mexico-Stad

Foto door: Carl Bingham / Motorsport Images

De Formule 1 staat daarmee op een kruispunt. De commerciële groei heeft de sport nieuw leven ingeblazen, maar het is de vraag of die groei standhoudt zonder een sterke sportieve basis, heldere reglementen en topcoureurs. Want uiteindelijk geldt ook hier: spektakel trekt publiek, maar alleen echte sport houdt het vast.