On this day: Het bizarre gevecht om Adrian Newey in 2001

Op 1 juni 2001 maakte Jaguar Racing bekend dat het Adrian Newey had weggekaapt bij McLaren. De Britse topontwerper zou zich na afloop van zijn contract, eind juli 2003, bij het team voegen.

Autosport had die week al melding gemaakt van het nieuws. Het persbericht dat vrijdagochtend om 08.30 uur via de fax binnenrolde, met quotes van Jaguar Racing-CEO Bobby Rahal en Ford Premier Performance Division-topman Niki Lauda, bevestigde het verhaal dat net in de kiosken lag.

Faxmachines. Tijdschriftenrekken. Andere tijden.

In de twee weken die volgden ontspoorde de zaak volledig. Een harde juridische strijd om de diensten van Newey brak los, waarbij uiteindelijk vooral de advocaten profiteerden.

“Ik ben enorm enthousiast over het vooruitzicht Adrian bij ons te hebben”, liet Rahal destijds optekenen. “We gaan al jaren terug, tot onze tijd samen in de IndyCars, en die vriendschap heeft zeker een belangrijke rol gespeeld in het realiseren hiervan.”

“Teams onder leiding van Adrian ontwierpen zes auto’s die in de afgelopen negen jaar de constructeur- en rijderstitels hebben gewonnen, met een gemiddeld winstpercentage van vijftig procent. Zijn invloed heeft het laatste decennium van de twintigste eeuw gedomineerd en dit nieuwe hoofdstuk met Jaguar Racing biedt hem de kans om een van de meest iconische namen in de autosport naar de wereldtitel in de Formule 1 te leiden.”

Ook Lauda jubelde: “Dit is geweldig nieuws voor Jaguar Racing en we zijn uiteraard verheugd dat we iets van deze omvang hebben gerealiseerd. We zijn altijd bloedserieus geweest over onze ambities in de Formule 1 en dit bewijst opnieuw onze toewijding aan winnen.”

Ook Lauda jubelde: "Dit is geweldig nieuws voor Jaguar Racing en we zijn uiteraard verheugd dat we iets van deze omvang hebben gerealiseerd. We zijn altijd bloedserieus geweest over onze ambities in de Formule 1 en dit bewijst opnieuw onze toewijding aan winnen."

Foto door: Jaguar Racing

Wie die quotes leest, krijgt de indruk dat Rahal en Lauda gezamenlijk aan een glorieuze toekomst bouwden. In werkelijkheid lagen de verhoudingen veel ingewikkelder - iets wat uiteindelijk een belangrijke rol speelde in Neweys twijfels over de overstap.

“Dit is geen eenvoudige beslissing geweest”, verklaarde Newey in hetzelfde persbericht.

“Ik heb enorm genoten van mijn vier jaar bij McLaren en ben trots op het succes dat we samen hebben behaald. Maar uiteindelijk bleek het vooruitzicht opnieuw samen te werken met mijn goede vriend Bobby, die ik sinds 1984 bij March Racing ken, gecombineerd met de uitdaging die Jaguar Racing biedt, onweerstaanbaar.”

“In de tussentijd heb ik echter nog steeds een taak te vervullen en blijf ik volledig toegewijd aan McLaren in onze strijd om races en kampioenschappen te winnen.”

Die woorden zouden Newey later overigens feitelijk ontkennen. Uiteindelijk bleef hij namelijk tot 2005 bij McLaren. Toch liep zijn relatie met het team wel degelijk schade op.

McLaren reageerde dezelfde middag met een eigen persbericht. Daarin stelde het team niet alleen dat Newey helemaal niet zou vertrekken, maar zelfs dat hij zijn contract had verlengd tot augustus 2005.

Het werden hectische weken — niet alleen voor de faxmachines op redacties, maar ook voor jonge journalisten die voortdurend nieuwe verklaringen, juridische documenten en tegenreacties moesten verwerken.

Beide teams claimden recht te hebben op Neweys handtekening en er volgde een reeks aan juridische procedures, rechterlijke bevelen en tegenmaatregelen.

“Het is een contract, zo simpel is het”, zei Rahal destijds over de overeenkomst met Newey. “McLaren probeert het zo te draaien dat het ene document meer zou betekenen dan het andere, maar dat is niet zo.”

Toen de zaak richting het High Court ging, werd duidelijk dat Newey zelf inmiddels was teruggekomen op zijn beslissing — ondanks zijn lange vriendschap met Rahal, met wie hij in 1986 de CART-titel én de Indy 500 won.

Adrian Newey en Ron Dennis bij de pitmuur van McLaren.

Foto door: Motorsport Images

“Kort nadat ik had ingestemd met een overstap naar Jaguar realiseerde ik me dat van team veranderen voor mij niet de juiste stap was”, verklaarde Newey in een statement van McLaren op 10 juni, de racedag van de Grand Prix van Canada.

“Ik had eerder met Jaguar afgesproken dat er niets naar buiten zou komen vóór vrijdagochtend 08.30 uur. Toen ik hen informeerde over mijn gewijzigde beslissing, stemden ze ermee in het persbericht tegen te houden. Op dat moment waren er nog maar weinig mensen betrokken. Toch lijkt het erop dat ze ervoor kozen het persbericht alsnog te verspreiden.”

“Een van de redenen waarom ik aanvankelijk geïnteresseerd was, was het idee opnieuw met Bobby samen te werken. Misschien heeft dat me overtuigd een richting op te gaan die ik onder andere omstandigheden niet zou hebben gekozen.”

Om de situatie volledig te begrijpen, is context belangrijk. McLaren kwam in 2001 uit een moeizaam seizoen waarin het zowel de coureurs- als constructeurstitel aan Ferrari had verloren. Ook politiek verloor het team terrein, onder meer door het verbod op aluminium-beryllium zuigers.

Daarnaast botste Newey steeds vaker met Ron Dennis. De steriele, grijze McLaren-cultuur werkte verstikkend op hem. Kort na zijn komst kreeg hij al ruzie met Dennis omdat hij zijn kantoor in eendenblauw had laten schilderen.

De auto’s bleven competitief, maar in 2000 begon het te schuiven. Het seizoen werd geteisterd door motorproblemen en Mika Häkkinen kende een moeizame periode. Dennis stelde zelfs voor dat de Fin tijdelijk afstand zou nemen van testwerkzaamheden.

In zijn autobiografie How To Build A Car beschrijft Newey een gesprek bij het zwembad van Dennis’ huis in Zuid-Frankrijk, in augustus 2000. Volgens Newey liet Dennis daar doorschemeren dat hij op termijn een stap terug wilde doen en het team wilde overlaten aan Newey en Martin Whitmarsh — mits zij hun “loyaliteit” bewezen. Een concrete tijdlijn gaf hij echter niet.

Newey voelde weinig voor jarenlang wachten op het moment waarop Dennis misschien ooit zou vertrekken. “Er trok die middag een koude wind over het zwembad”, schreef Newey later. “Ron heeft veel sterke eigenschappen, maar ook een paar duidelijke zwaktes. Eén daarvan is zijn verwachting van absolute, onvoorwaardelijke loyaliteit. Toen ik die loyaliteit niet volledig wilde tonen, veranderde onze relatie voorgoed.”

Newey botste steeds vaker met Dennis. De steriele, grijze McLaren-cultuur werkte verstikkend op hem. Kort na zijn komst kreeg hij al ruzie met Dennis omdat hij zijn kantoor in eendenblauw had laten schilderen.

Foto door: Steven Tee / Motorsport Images

“Mijn kantoor verven was één ding. Niet op mijn knieën vallen uit dankbaarheid voor zijn aanbod? Dat was iets totaal anders.”

Ondertussen probeerde Jaguar zich opnieuw uit te vinden. Het team was ontstaan uit Stewart Grand Prix, maar na de overname door Ford begonnen managers uit Dearborn zich steeds nadrukkelijker met de gang van zaken te bemoeien. Sommige beslissingen waren moeilijk te begrijpen, zoals het verplaatsen van de aerodynamische ontwikkeling naar de Swift-windtunnel in Californië, terwijl technisch directeur Gary Anderson daar geen toegang toe kreeg.

Het aanstellen van Rahal was logischer. Toch klonk er in de paddock geregeld kritiek vanuit traditionele F1-kringen dat “Amerikanen niets van Formule 1 begrepen”. Ford investeerde echter gigantische bedragen — Eddie Irvine was destijds zelfs de bestbetaalde werknemer van het concern — terwijl Jaguar in 2000 slechts negende werd bij de constructeurs.

Ook McLarens seizoen 2001 verliep dramatisch. Häkkinen crashte zwaar tijdens de openingsrace en ontsnapte later in Brazilië ternauwernood aan een nieuw incident toen zijn auto stilviel op de grid. Na vijf races had hij slechts vier punten verzameld. In Spanje leek hij eindelijk te winnen, totdat in de laatste ronde zijn koppeling begaf.

Volgens Newey kreeg hij rond diezelfde periode een nieuw contractvoorstel van McLaren, dat neerkwam op salarisverlaging. Kort daarna nam Rahal contact op met een aanbod dat volgens Newey “tweeënhalf keer hoger” lag.

Dat bedrag werd later geschat op 3,5 miljoen pond per jaar. Newey gaf Rahal een handdruk, tekende een intentieverklaring en vertelde Dennis vervolgens dat hij zou vertrekken.

Dennis schakelde daarop direct door. Uiteindelijk evenaarde McLaren het financiële aanbod van Jaguar én kreeg Newey de mogelijkheid om zich op termijn gedeeltelijk terug te trekken uit de Formule 1 om zich bezig te houden met de America’s Cup.

Dat paste volledig bij Dennis’ aanpak. Eerder had hij Gordon Murray ook binnen de organisatie gehouden toen die genoeg kreeg van de Formule 1. Dat leidde uiteindelijk tot het McLaren F1-roadcarproject.

“Ron heeft veel sterke eigenschappen, maar ook een paar duidelijke zwaktes. Eén daarvan is zijn verwachting van absolute, onvoorwaardelijke loyaliteit. Toen ik die loyaliteit niet volledig wilde tonen, veranderde onze relatie voorgoed.” - Adrian Newey

Dennis wees Newey bovendien nadrukkelijk op de machtsstrijd binnen Jaguar tussen Rahal en Lauda, die pas enkele maanden eerder was binnengehaald maar al snel steeds meer invloed kreeg. Achteraf bleek dat geen loze waarschuwing: Rahal moest het team nog voor het einde van het seizoen verlaten.

“Ik was vooral geïnteresseerd in Jaguar vanwege mijn relatie met Bobby”, schreef Newey later. “De relatie tussen teambaas en technisch directeur is cruciaal. Ik wilde niet overstappen om vervolgens pion te worden in een machtsstrijd binnen Ford en Jaguar. Dat zou een enorm carrièrerisico zijn.”

Newey moest Rahal vervolgens vertellen dat hij toch niet zou komen. Waarom Jaguar het nieuws alsnog naar buiten bracht, bleef onderwerp van speculatie. Toen de juridische strijd uiteindelijk ging liggen en Jaguar moest toegeven dat Newey niet zou komen, geloofden velen in de paddock dat Lauda bewust had aangestuurd op deze situatie om Rahals positie te verzwakken.

Als dat inderdaad het plan was, werd Newey uiteindelijk alsnog onderdeel van het politieke spel. Newey bleef uiteindelijk bij McLaren, maar echt gelukkig werd hij daar niet meer. Hij had een hekel aan het nieuwe, door Norman Foster ontworpen McLaren Technology Centre dat in 2003 werd geopend en omschreef het gebouw later als steriel en afstandelijk.

Ook de nieuwe ‘matrix management’-structuur binnen de technische afdeling, ingevoerd door Whitmarsh en Dennis, werkte volgens hem verlammend. In zijn autobiografie noemde hij het zelfs een poging om zijn invloed bewust te beperken.

Wat daar ook van waar was: Newey bleef tot het einde van zijn periode in Woking ongelukkig binnen de organisatie.