De laatste ronde: Gijs van Lennep over zijn leven lang Zandvoort

Voor iedereen roept Circuit Zandvoort andere associaties, herinneringen en legendarische momenten op. Voor Nederlands race-icoon Gijs van Lennep begon de liefde voor het circuit op 7 augustus 1948. Niet zomaar een race, maar de eerste Grand Prix van Zandvoort.

"Mijn vader en mijn broer gingen heen", vertelt Van Lennep aan Motorsport.com. "Toen heb ik zo lopen zeuren dat ik uiteindelijk ook mee mocht. Dus ik weet het nog goed: rij 14 op de Stenen Tribune, in de hoek. Ik zie ons nog zitten."

Wat hij zich vooral herinnert, is hoe ver de sport nog verwijderd was van de professionele operatie die de Formule 1 tegenwoordig is.

"Tjonge jonge, wat een amateurisme was het toen nog. Je wilt het niet weten. Toen stond er bij de start nog een monteur met zijn voet op een voorwiel. Daar stond hij nog te kletsen terwijl de race al van start ging. Het liep gelukkig goed af, maar ja, dat soort dingen. Ik heb in totaal maar twee Grands Prix gemist in mijn leven."

Van tribune naar cockpit

Daar bleef het niet bij. Voor Van Lennep ging de liefde voor de autosport verder dan die van een toeschouwer: hij wilde zelf racen. "Ja, ik was er vroeg bij. We gingen als kind op de fiets naar Zandvoort, en later natuurlijk op de bromfiets. Op mijn zestiende reed ik al op het circuit met Volkswagen Kevers."

Op Zandvoort heeft hij naar eigen zeggen dan ook het meeste geleerd. "Toen ik negen was ging ik met de fiets naar Zandvoort, onder het hek door. Dan ging ik niet in de pits kijken, maar liep meteen naar het Scheivlak: daar kon je zien hoe die jongens reden. Dat interesseerde me. Ik noem dat wel eens het ballenjongen-effect. Waarom kunnen sommige ballenjongens later goed tennissen? Omdat ze het niet op televisie, maar in het echt zien."

Voor Nederlands race-icoon Gijs van Lennep begon de liefde voor het circuit op 7 augustus 1948. Niet zomaar een race, maar de eerste Grand Prix van Zandvoort.

"Dus ja, dat zat er wel heel jong in. Ik kon heel goed driften, dat heb ik daar ook geleerd. Eerst met Rob Slotemaker, later met Ben Pon. Dan gingen we driften op het circuit. Dat heeft niks met hard rijden te maken, maar met car control." Voor Van Lennep is dat ook wat hem tot een goede coureur maakte. Sterker nog: volgens hem is car control het kenmerk van iedere topcoureur. 

"Dat is mijn stokpaardje. Als ik tegenwoordig soms nog Formule 1-coureurs zie, hoe ze tegensturen en vooral willen insturen, dan denk ik: jongens, jongens, jullie moeten ook nog eens een beetje op de slipscholen gaan driften. Want tegensturen is geen moer aan, maar insturen op het goede moment, dát is de kunst."

Formule 1 en Roger Williamson

Toch kwam er van zijn F1-carrière minder terecht dan zijn talent deed vermoeden. Sponsoren waren terughoudend, teams gaven vaak de voorkeur aan landgenoten en zonder financiële steun waren de kosten nauwelijks op te brengen.

"Toen heb ik bedacht: ik moet de Formule 5000 gaan rijden, want dat lijkt op Formule 1. Een beetje een Engelse serie natuurlijk, maar met een paar Europese races. En dat kostte drieëndertigduizend gulden. Dat is de enige keer dat ik er zelf veel geld in heb gestopt."

In 1973 kreeg hij dankzij Marlboro-sponsoring alsnog een kans bij Frank Williams: drie races, waaronder die op Zandvoort. "Daar maakte ik het ongeluk van Roger Williamson mee. Dat was puur gele vlaggen-werk. Nu zou het code rood zijn geweest. Die race ben ik zesde geworden, dus haalde ik één punt en dat vonden we natuurlijk wel leuk! Maar na afloop van de race heb ik wel aardig gevloekt."

Een van de mooiste circuits ter wereld

Van Lenneps ervaring op Zandvoort reikt veel verder dan alleen de Formule 1 of de slipschool van Slotemaker. "De Trophy of the Dunes heb ik een paar keer gewonnen en ook een Formule 5000-race. En ik heb het altijd een mooi circuit gevonden, zelfs na de veranderingen."

"Het was natuurlijk bloedlink in het begin - met Bos In en Bos Uit. Hier wel vol gas, daar net niet vol gas. Dat zijn de mooie bochten natuurlijk. Heel gaaf." Voor Van Lennep ligt de schoonheid van het circuit dan ook meer in de techniek, dan in het landschap, de historie of de nostalgie.

"Het Scheivlak is een van de mooiste bochten ter wereld. Zandvoort hoort bij de topcircuits. En waarom? Dat heeft niemand zich gerealiseerd. Tot Max vijf jaar geleden de eerste wedstrijd terug op Zandvoort won. Mercedes werd tweede en derde op twintig en vijftig seconden, en nummer vier lag een ronde achter."

"Dat hebben we ons nooit gerealiseerd, en geen analist heeft het verteld. Zo moeilijk is het om hard te gaan op Zandvoort. Als je met 280 kilometer per uur op het Scheivlak aankomt, over die heuvel en dan die bloedsnelle bocht... Ja, dat is je van het. Dan moet je van goede huize komen. En daar waren er dus maar weinig van. Want als nummer vier al een ronde achterstand heeft, dan laat dat wel zien hoe moeilijk het is."

"Vooral het Scheivlak was kritisch. Daar heb je precisie voor nodig. Dat moet je allemaal precies in je hoofd hebben. Dat is een soort gevoel. Dat maakt het een prachtig circuit."

Begrip voor het einde van de Grand Prix

Ondanks zijn teleurstelling dat de Grand Prix van Zandvoort weer van de kalender verdwijnt, begrijpt Van Lennep de beslissing. "Ik snap heel goed dat het niet meer kan. Alleen als de regering zou zeggen: 'Doen jullie maar, want dan kunnen we een beetje meedraaien in de winst en in het verlies', dan hadden we nog een GP gehad. Maar dat doen ze niet. En dat verlies kan natuurlijk in één jaar heel erg oplopen. Dat snap ik ook. Je kunt niet vijf jaar verlies draaien."

Tegelijkertijd prijst hij de manier waarop het circuit zich heeft vernieuwd. "Ze hebben er wel voor gezorgd dat het circuit zo verbouwd is, dat het weer mee kan als Formule 1-circuit. Dat betekent ook dat ze nu andere soorten wedstrijden kunnen blijven organiseren. Als ze dit zes jaar geleden niet hadden gedaan, dan was het een soort vervallen gebeuren geworden. Nu kunnen ze nog een tijd vooruit. Dat is fantastisch."

"Ze hebben het heel goed gedaan. Het Max-effect is natuurlijk heel belangrijk, maar ze maken er ook echt een feest van."