Zonder supersterren: zo bouwt McLaren aan een nieuwe heerschappij

Tussen 1999 en 2004 won Ferrari zes opeenvolgende constructeurskampioenschappen en vijf wereldtitels bij de coureurs. In 2000 won het team dertien van de zeventien Grands Prix; tijdens de dominantste seizoenen, 2002 en 2004, zelfs respectievelijk vijftien van de zeventien en vijftien van de achttien races. De F2004 zette destijds baanrecords neer die op veel circuits jarenlang standhielden.

Gedurende deze periode werd Ferrari herhaaldelijk beschuldigd van valsspelen, al werden deze aantijgingen nooit bewezen. De beschuldigingen kwamen vooral van concurrenten die de prestaties van Ferrari op de baan niet konden evenaren. Komt dit bekend voor? De recente opmars van McLaren doet in veel opzichten denken aan het laatste dominante tijdperk van Ferrari – tot aan de vergezochte complottheorieën die circuleren onder gefrustreerde rivalen.

Andrea Stella, tegenwoordig teambaas van McLaren, weet hoe dominantie eruitziet. Hij trad in 2000 in dienst bij Ferrari als performance engineer van het testteam en werkte vanaf 2002 aan de zijde van Michael Schumacher in het raceteam. Die periode noemt hij inspirerend, omdat het volgens hem het niveau van competitiviteit weerspiegelt waar elk team naar zou moeten streven.

Tijdens het Grand Prix-weekend in Hongarije werd Stella gevraagd de huidige dominantie van McLaren te vergelijken met die van Ferrari twintig jaar geleden. “Ik vervulde destijds een heel andere rol”, begint hij. “Mijn perspectief was dus ook totaal anders. Maar als ik twee kenmerken moet noemen van het pad dat we nu bij McLaren bewandelen, dan is het ten eerste de uitzonderlijke snelheid van onze vooruitgang. In een paar jaar tijd zijn we enorm gegroeid – misschien zelfs sneller dan in de competitieve periode van Ferrari. Het tweede is het ontbreken van supersterren. Het is echt een gezamenlijke teaminspanning, inclusief de coureurs. Dat zijn wat mij betreft de twee belangrijkste eigenschappen die deze fase bij McLaren typeren.”

Andrea Stella heeft een dominant team gebouwd, zonder supersterren.

Foto door: Sam Bagnall / Sutton Images via Getty Images

Toen Stella bij Ferrari begon, stond het team nog aan het begin van de wederopbouw. Schumacher behaalde in 2000 de eerste wereldtitel sinds Jody Scheckter in 1979. De grote aanjager van die wederopbouw was teambaas Jean Todt. Hij haalde Schumacher binnen en bracht later ook technisch directeur Ross Brawn en hoofdontwerper Rory Byrne aan boord. Maar zoals Brawn zelf vaak benadrukte: de echte verandering zat in de cultuur, niet in de poppetjes. Net als Stella nu bij McLaren beschrijft: er waren geen supersterren.

Dat was deels om te voorkomen dat rivalen zich zouden richten op het wegkopen van toptalent, maar ook om de medewerkers te beschermen tegen de kritische Italiaanse media. Brawn creëerde een cultuur van verantwoordelijkheid in plaats van met de beschuldigende vinger te wijzen, waarin iedereen werd aangemoedigd om ideeën aan te dragen om de prestaties te verbeteren. In een interview met F1 Racing uit 2017 vertelde Brawn hierover: “Iedereen pushte elkaar vooruit. Er was geen hogere macht die zei: ‘Je moet presteren, anders heb je een probleem.’ Wat ik heb kunnen elimineren was de schuldcultuur. Dat was destijds het schadelijkste. Ik herinner me een vergadering in de beginfase nadat we een probleem hadden gehad. [Ferrari-president] Luca di Montezemolo stond op het punt een heksenjacht te beginnen, maar ik zei: ‘We gaan hier geen heksenjacht houden. Ik ben verantwoordelijk voor iedereen. Als er iemand de schuld moet krijgen, ben ik het.’ De media in Italië waren meedogenloos. Als er iets misging, was er altijd iemand die publiekelijk werd afgerekend. Gelukkig stond Jean Todt volledig achter het idee dat je mensen moet beschermen. Dan doen ze uiteindelijk beter werk.”

Jean Todt en Michael Schumacher domineerden de sport jarenlang.

Foto door: Motorsport Images

Die hechte en gemotiveerde teamsfeer ligt ook ten grondslag aan de technische leiding binnen McLaren vandaag de dag. Maar McLaren is erin geslaagd iets te doen wat andere goed georganiseerde teams niet gelukt is: updates doorvoeren die daadwerkelijk werken. Daarmee zou McLaren de ontwikkelingssnelheid van Ferrari begin jaren 2000 zelfs overtreffen. “De lijn die we hebben ingezet, waarbij updates – mechanisch, maar vooral aerodynamisch – effectief zijn, is het resultaat van meerdere factoren”, aldus Stella. “Er is weinig in de Formule 1 dat als wondermiddel geldt. Succes is altijd het resultaat van het werken aan de basisprincipes.”

Hij vervolgt: “Die basis gaat verder dan alleen het bedenken van ideeën voor een nieuwe vloer of voorvleugel. Het gaat ook om het begrijpen van de methodes die je gebruikt in dat ontwikkelingsproces. En het besef wanneer die methodes niet alleen innovatief zijn, maar ook de zekerheid geven dat wat je in de windtunnel of CFD hebt bereikt, ook echt werkt op het circuit. Dat hoort bij het opbouwen van kennis binnen het team. Simpel gezegd: ‘Laten we de kennis ontwikkelen voor de beste correlatie.’ Maar in de praktijk is dat misschien wel het meest complexe binnen de Formule 1. We hebben daar flink in geïnvesteerd. Ik moet ook de kwaliteit van de mensen prijzen. Methodes worden immers altijd geleid door mensen. Ik heb het geluk gehad dat ik kon bouwen op zeer competente leiders en een bijzonder getalenteerd team.”