Rearview Mirror: Hoe word je als topcoureur een Argentijnse senator?

Carlos Reutemann, zoon van een Argentijnse vader, een Italiaanse moeder en kleinzoon van een Zwitsers-Duitse immigrant, stond in de paddock bekend als 'El Indio': de Indiaan. Niet alleen vanwege zijn moederland en uiterlijk, maar vooral vanwege zijn gesloten, moeilijk te doorgronden karakter: een man van weinig woorden. 

Bovendien was hij onberekenbaar. Op goede dagen onaantastbaar, op slechte dagen laat hij kansen liggen die hij normaal gesproken blind zou afmaken. Het is precies die grilligheid die hem al zijn hele carrière achtervolgt: het ene moment briljant, het andere moment ongrijpbaar - zelfs voor hemzelf.

Zo wispelturig als hij op de baan kon zijn, was hij dat ook daarbuiten. Zoals het cliché wil: een goede 'Indiaan' volgt zijn instinct - waar dat hem ook brengt. Maar wat als dat instinct hem tegelijk in tegengestelde richtingen trekt?

Stel je de situatie voor: het is 1982. Je bent Argentijn komma coureur - in welke volgorde weet je zelf ook niet altijd - en daarnaast een uiterst succesvolle piloot. Je doet het prima, je hebt het nog, vertel je jezelf. Goed, je moet er weer even inkomen, maakt wat fouten, stuit wat collega's tegen de borst, maar met je algehele vorm is niets mis.

Intussen escaleert in je eigen land de situatie. De Argentijnse junta besluit de Falklandeilanden te bezetten, officieel nog Brits grondgebied, in een poging nationale eenheid te smeden en de aandacht af te leiden van binnenlandse problemen.

Nu doet zich het probleem voor: Je rijdt voor een Brits team, en die Britten kennen hun politiek. Of beter gezegd: ze begrijpen belangen. Morele standpunten zijn er, zeker, maar ze bewegen zich doorgaans in de richting van het economische voordeel - een kompas dat zelden faalt.

Coureur of President

Kortom: je staat voor een keuze. Of je blijft racen - wie weet hoe goed je het nog doet. Misschien kun je nog wat overwinningen binnenslepen, misschien zelfs dat kampioenschap waar je al jaren tevergeefs op jaagt.

Maar ja, je weet ook hoe het werkt. Als de situatie uit de hand loopt, zullen Britse connecties en Argentijnse sentimenten je onvermijdelijk de kop kosten.

Een andere mogelijkheid is stoppen. Vroeg, zeker, maar je bent er dan tenminste op tijd bij. En met de populistische revolutionairen in eigen land enerzijds en de 'Iron Lady' Margaret Thatcher anderzijds - die met een oorlog haar herverkiezing wel eens zou kunnen veiligstellen - zou het wel eens linke boel kunnen worden.

De eerste race van het seizoen was veelbelovend: een tweede plek werd uitbundig gevierd met Alain Prost op 1 en René Arnoux op 3.

Foto door: Sutton Images

Niet dat de oorzaak – de Exclusieve Economische Zone rondom de Falklandeilanden, met rijke visgronden en mogelijke olievoorraden - je persoonlijk veel zegt. Je rijdt immers niet op visolie. Maar het sentiment is er niet minder om. Bovendien vestigden de Britten hun kolonie daar pas in 1765; daarvoor was het al lang van jou, en dat landjepik zijn jij en je landgenoten inmiddels meer dan beu. Als Indiaan en Argentijn ben je nu eenmaal trots op je land.

Wraak van de baas

Al met al geen makkelijke keuze dus, en je komt er niet uit. Na elke race sla je weer om: dan weer stoppen, dan weer niet. Je hoopt op een teken en zegt tegen je vrienden: "Nog één overwinning, dan blijf ik." Maar hoe kom je, in een tijd zonder eindeloze externe ruis, tot een besluit dat zowel sportief als politiek te verantwoorden is?

In Rio de Janeiro, op 21 maart om precies te zijn, hak je de knoop dan toch door. In vertrouwde kringen maak je bekend: "Ik kap ermee." Diplomatiek vertaald: "Sorry Frank [Williams], maar mijn hart is niet meer bij de Formule 1."

Wraak van de baas: je krijgt geen cent, en op een emotionele omhelzing hoef je ook niet te rekenen. Je wordt met een schop onder je achterste de deur uitgewerkt met een welgemeende 'zoek het maar uit'.

"Hij heeft ons twee maanden aan het lijntje gehouden", zegt Williams tegen de media. "Uitgespeeld, met geld gechanteerd en nu definitief in de steek gelaten. Ook al verandert hij voor de derde keer van mening: voor ons rijdt die kerel nooit meer."

Arme jij, snappen ze dan niet dat je het goed bedoelt?

Iemand zei eens: "Als je iemand in het Grand Prix-circus een hand geeft, tel dan achteraf na of je nog alle vijf je vingers hebt." Nu begrijp je waarom. Williams zal uiteraard hetzelfde denken. 

Carlos Reutemann met Frank Williams en Alan Jones: het lachen zou ze een jaar later gauw vergaan.

Foto door: Williams F1

De Indiaan krijgt gelijk

Wat zich achter de schermen precies heeft afgespeeld, weet niemand. Williams hield later voor dat het vertrek van Reutemann niets met de oorlog te maken had, maar met het feit dat de Argentijn er gewoon geen zin meer in had. 'De Indiaan' was immers vaker van mening veranderd, en de resultaten van de laatste race in Rio voorspelden weinig goeds voor een wereldkampioenschap.

Toch is het moeilijk die context los te zien van de tijd. Voetbalfans herinneren zich misschien nog de Argentijnse helden van Tottenham Hotspur: Osvaldo Ardiles keerde terug naar Argentinië om voor zijn broer te zorgen, die gewond was geraakt in de Falklandoorlog, waarna hij plotseling aan Paris Saint-Germain werd uitgeleend. En Ricardo Villa mocht in de Engelse bekerfinale niet meespelen. Sport en politiek liepen plotseling onontkoombaar door elkaar.

Na zijn afscheid werd Reutemann al snel omarmd door de landelijke politiek, en leidde zijn populariteit uiteindelijk tot een positie als gouverneur in Santa Fe, waar hij diende van 1991 tot 1995. Na een verplichte onderbreking keerde hij terug voor een tweede termijn (1999–2003), die (in 2001) samenviel met een van de zwaarste economische crises in de Argentijnse geschiedenis.

Tot verrassing (en teleurstelling) van velen wees hij herhaaldelijk een presidentskandidatuur af. Toen hij zich bij de algemene verkiezingen van 2003 alsnog kandidaat stelde, won hij een zetel in de Nationale Senaat. Hij werd zowel in 2009 als in 2015 herkozen in de Senaat.

Hij stierf als senator – zoals men zegt – in het harnas.

Achteraf gezien blijkt dat Reutemann het juiste moment had gekozen om afscheid te nemen van de Formule 1. Een maand na zijn vertrek brak de Falklandoorlog definitief uit, en wist hij na zijn autosportcarrière alsnog een verdienstelijke politieke loopbaan op te bouwen. Tja, een Indiaan heeft zo zijn instincten.