De uitloopronde: Hoe we bij Motorsport.com Nederland met AI omgaan

Aanleiding voor deze uitloopronde was een reactie onder een artikel, waarin een lezer zich afvroeg of het soms een 'AI-dingetje' was dat wij Max Verstappen regelmatig 'de Nederlander' noemen en Lando Norris 'de Brit'. Het korte antwoord op die vraag: nee. Het langere antwoord vraagt om wat meer uitleg, want het raakt aan hoe wij als redactie tegenwoordig met kunstmatige intelligentie omgaan.

Het gebruik van verschillende aanduidingen – in het geval van Verstappen gebruiken we naast 'de Nederlander' onder meer ook 'de viervoudig wereldkampioen', 'de Red Bull-coureur', 'de Limburger' en 'de 71-voudig Grand Prix-winnaar' – is iets wat je al op de opleiding journalistiek leert. Niet om interessant te doen, maar om teksten prettiger leesbaar te maken. Het voorkomt herhaling en brengt variatie in een verhaal. Daar komt geen algoritme aan te pas. Dit is gewoon schrijftechniek.

Twijfel en weerstand

Dat neemt niet weg dat we als redactie het afgelopen jaar wél intensief hebben nagedacht over AI. Binnen de redactie was er aanvankelijk twijfel en zelfs weerstand. We beschikken immers allemaal over een diploma journalistiek, dus we zijn toch capabel genoeg? Bovendien: als we eenmaal met AI beginnen te werken, lopen we dan niet het risico dat ons werk straks volledig door kunstmatige intelligentie wordt overgenomen?

We zagen enkele buitenlandse media al experimenteren met volledig door AI vertaalde artikelen, waar duidelijk geen mens meer naar had gekeken voordat ze online werden gezet – goede kans dat je zelf ook al eens zo’n stuk voorbij hebt zien komen op sociale media. De kwaliteit is bedroevend, maar de media die zo te werk gaan zijn ook niet primair uit op kwaliteit; daar draait het vooral om het genereren van verkeer.

Als redactie was het zoeken, maar inmiddels hebben we duidelijke keuzes gemaakt. We gebruiken AI, maar op een verantwoorde manier en altijd onder volledige redactionele controle. Het is voor ons slechts een hulpmiddel, terwijl de journalist het verhaal maakt.

Concreet zetten we het in voor:

- het transcriberen van audiobestanden na interviews, mediasessies en persconferenties, zodat we sneller met een artikel aan de slag kunnen;

- het vertalen van quotes uit verschillende talen, waarbij AI beter werk levert dan traditionele vertaalprogramma's doordat het de context beter meeneemt;

- ondersteuning bij de eindredactie, waarbij AI fungeert als een soort spelling- en grammaticacontrole 2.0, die ook let op zaken als uitdrukkingen, formuleringen en consistentie;

- het genereren van meerdere varianten van headlines, om te kijken welke het meest aanspreekt en het prettigst leest.

Met andere woorden: we laten het voor ons werken om het redactionele proces efficiënter te maken en een artikel zo groot mogelijke impact te laten maken. Maar als journalist blijven we volledig aan de touwtjes trekken.

Max Verstappen duiden we ook wel aan als 'de viervoudig wereldkampioen', 'de Red Bull-coureur' of 'de Nederlander'.

Foto door: Red Bull Content Pool

AI levert het gemiddelde

Bij de Britse Grand Prix van vorig jaar sprak ik een software engineer die mooi uitlegde hoe AI-systemen tot antwoorden komen. In essentie raadpleegt zo’n model alles wat het online kan vinden over een onderwerp en neemt daar een soort gemiddelde van. Het resultaat is dus wat statistisch gezien het meest gangbaar is.

En dat is precies waarmee je moet oppassen. Wij willen natuurlijk geen ‘gemiddelde’ website zijn. Motorsport.com Nederland moet juist uitblinken, met onderscheidende invalshoeken, scherpe observaties en kwaliteit. Dat vraagt om interpretatie, het wegen van feiten en gevoel voor context. Dat kan AI niet. Die kan patronen herkennen, maar geen sfeer opsnuiven in de paddock, geen lichaamstaal lezen na een race, geen spanning voelen in een perszaal.

Ik geloof dat journalisten – in elk geval voorlopig – niet worden vervangen door AI, simpelweg omdat journalistiek meer is dan het produceren van tekst. Het gaat om eigen waarnemingen, het toepassen van journalistieke principes, het maken van keuzes en – soms – het vormen van een opinie.

Bovendien zal actualiteit altijd een zwakke plek blijven van AI. Een gebeurtenis moet immers eerst ergens gepubliceerd zijn voordat een systeem het kan oppikken en verwerken. Wie live een autorace, een voetbalwedstrijd of een wielerkoers verslaat, houdt dus altijd een voorsprong op AI.

Juist in de sport, waar ontwikkelingen elkaar in hoog tempo opvolgen en waar het moment zelf vaak het verhaal is, blijft menselijke aanwezigheid en duiding onmisbaar. Zolang er live sport is, zal er – zo is mijn overtuiging – behoefte zijn aan journalisten die er bovenop zitten, zelf waarnemen, vragen stellen en direct context kunnen geven aan wat er gebeurt.

AI als versneller

Grappig genoeg sprak ik vorige week een Nederlandse engineer die al jaren in de Formule 1 werkt. Toen ik het over AI had, moest hij lachen. In de Formule 1 gebruiken ze dit soort technieken al decennia, vertelde hij. Alleen noemen ze het daar geen AI, maar machine learning. Het zit in simulatiesoftware, in strategie-tools en in programma’s voor data-analyse.

Maar in de Formule 1 beslist uiteindelijk nog steeds de mens wanneer een pitstop wordt gemaakt, welke afstelling wordt gekozen en welke risico’s worden genomen. De computer rekent, het team beslist.

En zo kijken wij er ook naar. AI als rekenkracht en versneller. De journalist als coureur achter het stuur.

Erwin Jaeggi, Director of Programming – Motorsport.com Nederland

Zoals een coureur het stuur vasthoudt, doet de journalist dat bij ons ook.

Foto door: Haas F1 Team